Olimpiada Lingwistyki Matematycznej (XVI)

Data ostatniej modyfikacji:
2017-09-13
Autor: 
Paweł Świątkowski
student informatyki i filologii fińskiej UAM w Poznaniu
Organizator: 

Wydział Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Wrocławskiego
Fundacja Matematyków Wrocławskich

pl. Grunwaldzki 2/4, 50-384 Wrocław

strona domowa Olimpiady

 

Terminy: 

  • zgłoszenia do 7 XI 2017
  • I etap (szkolny) - 9 XI 2017
  • odsyłanie wyników i poprawionych prac - do 6 XII 2017
  • ogłoszenie listy zakwalifikowanych do II etapu - 10 I 2018
  • II etap (regionalny) - 24 II 2018
  • ogłoszenie listy finalistów - 27 III 2018
  • III etap (ogólnopolski) - 14 IV 2018, Uniwersytet Wrocławski
  • XVI Olimpiada Międzynarodowa - lipiec/sierpień 2018, Praga

    

Olimpiada Lingwistyki Matematycznej jest jedynym ogólnopolskim konkursem lingwistycznym. Stanowi eliminacje do międzynarodowej olimpiady lingwistycznej - jednej z 13 międzynarodowych olimpiad naukowych. Do osiągnięcia sukcesu w zawodach nie są wymagane umiejętności językoznawcze ani znajomość języków obcych (choć czasami może to być pomocne). Wystarczy umiejętność logicznego myślenia, analizy danych i wyciągania wniosków na podstawie przesłanek dotyczących egzotycznych lub nieistniejących języków.

 

Historia: 

Międzynarodowe Olimpiady Lingwistyczne (początkowo pod nazwą Międzynarodowa Olimpiada Lingwistyki Teoretycznej, Matematycznej i Stosowanej) odbywają się od 2003 roku i stanowią kontynuację Olimpiad Lingwistyczno-Matematycznych organizowanych w Moskwie i Sankt Petersburgu w latach 60. i 90. XX wieku. Siódma edycja finału międzynarodowego odbyła się w 2009 roku we Wrocławiu. Szczegóły z tych zawodów są tutaj. Więcej o międzynarodowych olimpiadach lingwistycznych można przeczytać tutaj.

Polacy startują w międzynarodowych zawodach od II edycji, jednak dopiero od III edycji reprezentacja kraju była wyłaniana w drodze ogólnopolskich otwartych eliminacji (w II edycji w olimpiadzie międzynarodowej wzięli udział tylko laureaci Olimpiady Literatury i Języka Polskiego, a w edycjach III i IV jako jedna z dwóch reprezentacji Polski).

Eliminacje krajowe są od początku organizowane przez Wydział Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Wrocławskiego (w roku szkolnym 2006/2007 przy współpracy z Komitetem Głównym Olimpiady Literatury i Języka Polskiego, a później samodzielnie). Od roku 2008/09 Olimpiada Lingwistyki Matematycznej figuruje w spisie olimpiad ogólnokształcących MEN. W latach 2010-2016 OLM została zamówiona w trybie konkursowym przez MEN i jest finansowana z funduszy ministerialnych.

Zainteresowanie zawodami lingwistyki matematycznej szybko rośnie. W roku szkolnym 2013/14 wzięło w nich udział 5416 uczniów z 244 szkół i zespołów szkół w Polsce.

Od 2006 roku dla szkół podstawowych z Wrocławia i okolic organizowany jest przygotowujący do tej olimpiady konkurs lingwistyczny Wieża Babel.

 

Zwycięzcy otwartych eliminacji krajowych:

  • 2004/05 - Łukasz Jarząbek (III LO Wrocław), Kamil Korzekwa (I LO Kluczbork)
  • 2005/06 - Paweł Świątkowski (III LO Wrocław)
  • 2006/07 - Mateusz Dolata (I LO Leszno)
  • 2007/08 - Łukasz Cegieła (XIV LO Wrocław)
  • 2008/09 - Łukasz Cegieła (XIV LO Wrocław)
  • 2009/10 - Szymon Kanonowicz (Liceum Akademickie Toruń)
  • 2010/11 - Kacper Świerzowicz (LO Sióstr Prezentek Rzeszów)
  • 2011/12 - Piotr Bobołowicz (XXI LO Lublin)
  • 2012/13 - Martyna Siejba (XIV LO Wrocław)
  • 2013/14 - Miłosz Mazurkiewicz-Dubieński (I LO Złotów)
  • 2014/15 - Stanisław Frejlak (XIV LO Warszawa)
  • 2015/16 - Krzysztof Choszczyk (XXVII LO Warszawa)
  • 2016/17 - Paweł Piekarz (V LO Kraków)

 

Wykłady finałowe

Tradycją rozgrywanych we Wrocławiu finałów krajowych OLM są otwarte, popularne wykłady lingwistyczne. Do tej pory odbyły się następujące wykłady:

  • III OLM 2005 - Bożena Rozwadowska (Instytut Filologii Angielskiej UWr) - "Prawdy i nieprawdy o języku"
  • IV OLM 2006 - Anna Turula (Instytut Filologii Angielskiej Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej) - "Lingwistyka matematyczna, czyli ile tak naprawdę matematyki w języku"
  • V OLM 2007 - Kamila Gądek (Międzywydziałowe Studia Humanistyczne, Uniwersytet Warszawski) -  "Liczby i język"
  • VI OLM 2008 - Jan Miodek (Instytut Filologii Polskiej UWr) - "Polszczyzna w świetle ogólnych praw językowych"
  • VII OLM 2009 - Justyna Łukaszewicz (Instytut Filologii Romańskiej UWr) - "Problemy kulturowe w przekładach literackich"
  • VIII OLM 2010 - Paweł Rychlikowski (Instytut Informatyki UWr) - "O komputerowym przetwarzaniu języka naturalnego"
  • IX OLM 2011 - Marek Maziarz (Instytut Informatyki PWr) - "O technologiach językowych"
  • X OLM 2012 - Tomasz Piekot (Pracownia Prostej Polszczyzny, Instytut Filologii Polskiej UWr) -  "Czy musimy tworzyć Frankensteina? W poszukiwaniu polskiego modelu Plain Language"
  • XI OLM 2013 - Łukasz Nitschke (Wydział Matematyki i Informatyki UAM) - "Rozszyfrowanie Enigmy"
  • XII OLM 2014 - Adam Pawłowski (Instytut Informacji Naukowej i Bibkliotekoznawstwa UWr) - "Matematyzacja języka: metody, cele, granice"
  • XIII OLM 2015 - Marian Zamorski (Studium Intensywnej Nauki Języka Angielskiego UWr) - "Angielski: system czy chaos?"
  • XIV OLM 2016 - Joanna Błaszczak (Instytut Filologii Angielskiej UWr) - "Od sześciu tysięcy języków do jednego umysłu"
  • XV OLM 2017 - Roman Urban (IM UWr) - "Historia lingwistyki matematycznej" i Jan Chorowski (II UWr) - "Jak nauczyć komputer języka"
  • XVI OLM 2018 - 

 

Zawody międzynarodowe

Z roku na rok zwiększa się liczba krajów biorących udział w zawodach międzynarodowych i wyniosła ostatnio już 28. Olimpiady międzynarodowe odbywały się w:

  • I MOL (2003) - Borowec (Bułgaria),
  • II MOL (2004) - Moskwa (Rosja),
  • III MOL (2005) - Lejda (Holandia),
  • IV MOL (2006) - Tartu (Estonia),
  • V MOL (2007) - Sankt-Petersburg (Rosja),
  • VI MOL (2008) - Słoneczny Brzeg (Bułgaria),
  • VII MOL (2009) - Wrocław (Polska),
  • VIII MOL (2010) - Sztokholm (Szwecja),
  • IX MOL (2011) - Pittsburgh (USA),
  • X MOL (2012) - Lublana (Słowenia),
  • XI MOL (2013) - Manchester (Wielka Brytania),
  • XII MOL (2014) - Pekin (Chiny),
  • XIII MOL (2015) - Blagoevgrad (Bułgaria),
  • XIV MOL (2016) - Mysuru (Indie),
  • XV MOL (2017) - Irlandia.

 

Międzynarodowe sukcesy Polaków

Polacy wielokrotnie stawali na podium Międzynarodowej Olimpiady Lingwistycznej, a duży udział w tych sukcesach mieli wrocławianie:

  • 2004 - laureat 2. stopnia: Tymon Słoczyński (V LO Kraków)
  • 2006 - laureat 3. stopnia: Paweł Świątkowski (III LO Wrocław)
  • 2007 - laureat 1. stopnia: Łukasz Cegieła (XIV LO Wrocław)
  • 2008 - laureaci 2. stopnia: Maciej Janicki (III LO Wrocław), Marcin Filar (V LO Kraków), Łukasz Cegieła (XIV LO Wrocław); laureaci 3. stopnia: Radosław Burny (LO im. Małachowskiego Płock), Karol Konaszyński (XIV LO Wrocław)
  • 2009 - laureat 1. stopnia: Łukasz Cegieła (XIV LO Wrocław); laureaci 2. stopnia: Witold Małecki (XIV LO Wrocław), Łukasz Kalinowski (ZSO nr 1 Bydgoszcz); laureaci 3. stopnia: Szymon Musioł (I LO Katowice), Tomasz Dobrzycki (II LO Leszno); wyróżnienia: Adam Polak (V LO Kraków), Maciej Jaromin (ZS nr 2 Rybnik)
  • 2010 - laureaci 2. stopnia: Łukasz Kalinowski (I LO Bydgoszcz), Krzysztof Pawlak (VIII LO Poznań), Daniel Rucki (II LO Poznań), Maciej Dulęba (XIV LO Wrocław); laureaci 3. stopnia: Szymon Kanonowicz (L Akademickie Toruń), Roman Stasiński (II LO Opole); wyróżnienie: Artur Zygadło (VI LO Bydgoszcz); zawody drużynowe: "Poland 2" - III miejsce
  • 2011 - laureat 3. stopnia: Daniel Rucki (II LO Poznań), wyróżnienia: Maciej Dulęba (XIV LO Wrocław), Mateusz Skórski (ZSO 1 Jelenia Góra), Maciej Tyszko (XIV LO Wrocław)
  • 2012 - laureat 1. stopnia: Konrad Myszkowski (V LO Kraków), laureat 2. stopnia: Daniel Rucki (II LO Poznań), laureatka 3. stopnia: Edyta Gajdzik (ZSO nr 1 Jelenia Góra), wyróżnienia: Piotr Bobołowicz (XXI LO Lublin), Joanna Cichowska (VI LO Gdynia), Mateusz Kopeć (I LO Białystok), Dariusz Matlak (II LO Kraków), Kamil Rychlewicz (I LO Łódź); zawody drużynowe: "Poland 2" - III miejsce
  • 2013 - laureat 1. stopnia: Michał Hadryś (XIV LO Wrocław), laureatka 2. stopnia: Matyna Siejba (XIV LO Wrocław), laureaci 3. stopnia: Jan Bajer (VIII LO Poznań) i Maciej Kucharski (XIV LO Wrocław), wyróżnienia: Michał Mazur (V LO Gliwice), Tomasz Skalski (III LO Wrocław), Bartosz Wojtalewicz (VI LO Bydgoszcz), Jakub Woliński (II LO Wałbrzych).
  • 2014 - laureat 1. stopnia, najlepszy wynik na świecie i nagroda za najlepiej rozwiązane zadanie: Miłosz Mazurkiewicz-Dubieński (I LO Złotów), laureat 2. stopnia: Stanisław Wilczyński (XIV LO Wrocław), laureat 3. stopnia: Maciej Kocot (V LO Kraków), wyróżnienia: Adam Dobrakowski (IX LO Częstochowa) i Katarzyna Kowalska (XIV LO Warszawa).
  • 2015 - laureaci 2. stopnia: Stanisław Frejlak i Katarzyna Kowalska (oboje XIV LO Warszawa), laureat 3. stopnia: Piotr Gajdzica (II LO Cieszyn); zawody drużynowe: "Poland-White" - III miejsce.
  • 2016 - laureaci 2.stopnia: Krzysztof Choszczyk (XXVII LO Warszawa), Zofia Kaczmarek (LA Toruń), Maciej Paliga (VIII LO Katowice); laureaci 3 stopnia: Agnieszka Dudek (XIV LO Wrocław) i Wojciech Piątek (III LO Wrocław); wyróżnienia: Dawid Bucki (V LO Kraków) i Rafał Pragacz (LO św. Jadwigi Królowej Kielce).  
  • 2017 - laureat 1. stopnia: Przemysław Podleśny II LO Lubartów; laureaci 2.stopnia: Paweł Piekarz V LO Kraków, Szymon Stolarczyk II LO Ostrołęka; laureaci 3 stopnia: Alicja Maksymiuk III LO Lubin, Iga Jaworska XXXIII LO Warszawa; wyróżnienia: Jakub Famulski XIV LO Wrocław, Weronika Motkowska II LO Białystok i Filip Karcz V LO Kraków; zawody drużynowe: "Poland Ą" - II miejsce.

     

Skrót regulaminu: 
  • W Olimpiadzie mogą startować na równych prawach (bez odrębnej klasyfikacji) uczniowie gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych.
  • Nauczyciel zgłasza szkołę do zawodów e-mailem i z jednodniowym wyprzedzeniem otrzymuje drogą e-mailową zadania konkursowe.
  • Zawody szkolne odbywają się w macierzystej szkole, w całym kraju w tym samym terminie i polegają na samodzielnym rozwiązaniu 4-5 zadań w ciągu 120 min.
  • Zawody regionalne odbywają się w siedzibach Komitetów Okręgowych Olimpiady, które zostaną powołane w kilku lub kilkunastu miastach, w zależności od wyników etapu I. Polegają na indywidualnym pisemnym rozwiązywaniu przez zawodników 4-5 zadań w czasie 3-4 godzin.
  • Finał odbywa się we Wrocławiu na Wydziale Matematyki i Informatyki. Polega na indywidualnym, pisemnym rozwiązywaniu 3-4 zadań w czasie 3-4 godzin. W razie remisu zawodnicy z najwyższymi ocenami mogą zostać poproszeni o ustną obronę rozwiązań przed jury.
  • W wyniku finału wyłaniana jest reprezentacja Polski na zawody międzynarodowe.

   

Przykładowe zadania: 

Zadanie 1
Poniżej podano zaimki w języku staro-cerkiewno-słowiańskim (w transliteracji) i ich polskie odpowiedniki (litera ъ - jer twardy - oznacza bardzo krótką samogłoskę o niezbyt wyraźnej artykulacji):
kъde - gdzie,
tъgda - wtedy,
tako - tak.
Oto osiem kolejnych zaimków staro-cerkiewno-słowiańskich:
kъgda, onamo, ovъgda, onъde, kamo, ovъde, kako, ovamo.
Wiadomo, że trzy z nich tłumaczą się na: tutaj (w znaczeniu miejsca), tam (w znaczeniu kierunku) i teraz. Ustal, które to zaimki, i podaj znaczenia pozostałych.

Zadanie 2
Oto kilka słów w języku nukuoro i ich polskie tłumaczenia podane w losowym porządku.
nnoho, nohonoho, hakakaiηa, hakaunu, hanohano, heiunuηa, hakanohonoho, uunu,
karmienie, pragnienie, poił, siadywał, chadzał, sadzał, siedzieli, pili.
a) Dopasuj tłumaczenia.
b) Przetłumacz: kai, kkai, hakakai, hakakaikai, heikaiηa, kaiηa, heikai, kaikai.
c) Czy domyślasz się, co może znaczyć następująca wypowiedź Mikronezyjczyka w języku pidżyn: mi nomoa kaikai, mi angikele nau?

Zadanie 3
Oto kilka zdań japońskich w transkrypcji łacińskiej wraz z tłumaczeniami.
1. Atarashikute yasui kutsu ga hoshii desu. - Chcę nowe, tanie buty.
2. Gakusei wa muzukashii uta wo utaitagatte imasu. - Student chce śpiewać trudną piosenkę.
3. Omoshirokute atarashii hon ga yomitai desu. - Chcę czytać interesującą, nową książkę.
4. Oishii kōhii ga nomitai desu. - Chcę pić smaczną kawę.
5. Kuruma ga hoshii desu. - Chcę samochód.
6. Atarashii jisho wo kaimasu. - Kupię nowy słownik.
7. Utsukushikute wakai onna wa omoshiroi hon wo yomimasu. - Piękna, młoda kobieta przeczyta interesującą książkę.
8. Yasashii gakusei wa oishikute atsui ocha wo hoshigatte imasu. - Miły student chce smaczną, ciepłą herbatę.
9. Onna wa kutsu wo kaitagatte imasu. - Kobieta chce kupić buty.
10. Yasashikute wakai seito wa takakute ōkii jisho wo hoshigatte imasu. - Miły, młody uczeń chce drogi, duży słownik.

Przetłumacz na polski:
Seito wa utaimasu.
Muzukashikute takai hon ga kaitai desu.
Yasashii onna wa yasukute omoshiroi jisho wo yomitagatte imasu.

Przetłumacz na japoński:
Chcę dużą książkę.
Uczeń chce nową, interesującą piosenkę.
Piękna kobieta chce pić ciepłą, smaczną herbatę.

 

A nagroda?

Jakie są profity z uzyskania tytułu finalisty?

Profity zależą od uczelni

Olimpiada nie zwalnia z matury, bo jest interdyscyplinarna, nie przedmiotowa i nie jest jasne, z czego miałaby zwalniać (takie jest w każdym razie stanowisko MEN). Natomiast uczelnie mają pełną samodzielność w ustalaniu regulaminu rekrutacji, więc trudno tu coś powiedzieć. Na przykład na matematykę na UWr przyjmowani są bez postępowania kwalifikacyjnego laureaci wszystkich olimpiad, nawet polonistycznej. Z kolei na Uniwersytecie Jagiellońskim laureaci OLM otrzymują maksymalny wynik kwalifikacyjny na kierunkach, gdzie brana jest pod uwagę matematyka, a finaliści otrzymują maksymalny wynik przedmiotowy z matematyki w postępowaniu rekrutacyjnym. Przywileje laureatów OLM trzeba więc sprawdzać osobno na każdej uczelni.

Pytanie

Czy Olimpiada Lingwistyki Teoretycznej, Matematycznej i Stosowanej jest wpisana do rejestru olimpiad Ministerstwa Edukacji Narodowej?

Jest

Początkowo była częścią OLiJP (Olimpiady Literatury i Języka Polskiego), co było pomysłem raczej chybionym, ale tym samym była w spisie. Od roku 2008/09 jest jako samodzielna olimpiada, chociaż już rok wcześniej była odrębnie finansowana przez MEN.

Olimpiada Lingwistyki Teoretycznej, Matematycznej i Stosowanej

Witam! O ile to możliwe, bardzo prosiłbym o odpowiedź na następujące pytanie: Czy uzyskanie przez ucznia tytułu finalisty lub laureata powyższej olimpiady skutkuje dla szkoły tym samym, czym skutkuje udział w pozostałych olimpiadach? Mam tutaj na myśli miejsce w ogólnopolskim rankingu szkół średnich corocznie ogłaszanym w "Rzeczpospolitej". Jedynym kryterium rankingu jest właśnie liczba finalistów i laureatów olimpiad w danej szkole. To że powyższa olimpiada nie zwalnia z matury to rozumiem, natomiast powinna mieć wpływ na ranking. Ostatnio otrzymałem wiadomość z Departamentu Komunikacji Społecznej MEN o następującej treści: "Olimpiada Lingwistyki Teoretycznej, Matematycznej i Stosowanej NIE została w tym roku umieszczona na liście olimpiad." Nie wiem, co o tym myśleć w kontekście informacji, że jest to w tym roku w pełni samodzielna olimpiada, a już wcześniej była finansowana przez MEN i była w spisie. Z góry dziękuję za odpowiedź. Pozdrawiam.

Skandaliczna decyzja MEN

To prawda. Olimpiada Lingwistyki Matematycznej w roku szkolnym 2009/10 nie znalazła się na liście olimpiad centralnych zamawianych i finansowanych przez MEN. Jest to w tej chwili jedyna(!!!) z 13 międzynarodowych olimpiad naukowych, której eliminacje krajowe nie są zamawiane przez MEN centralnie. Decyzja ta jest dla nas całkowicie niezrozumiała, zwłaszcza że Ministerstwo finansuje 28 olimpiad ogólnokształcących (w tym np. wiedzy o losach polskiego żołnierza, wiedzy o prawach człowieka, misyjnej znajomości Afryki, języka białoruskiego lub wiedzy o geodezji i kartografii) i 10 olimpiad zawodowych (w tym np. techniki samochodowej i wiedzy o żywności). Każda z nich otrzymała dotację w wysokości od 70 tysięcy do 570 tysięcy złotych(!!!). Co ciekawe, "najdroższa" jest Olimpiada Literatury i Języka Polskiego, która nie ma przecież etapu międzynarodowego. Tymczasem na organizację ubiegłorocznej krajowej Olimpiady Lingwistycznej MEN przeznaczyło całe 4 tys. zł, a zorganizowanie tegorocznej olimpiady międzynarodowej kosztowało "zaledwie" 50 tysięcy zł.

Skandaliczne jest wycofanie się MEN z finansowania olimpiady w roku, gdy etap międzynarodowy odbywał się w Polsce. Przez 5 kolejnych lat ministerstwo wysyłało na etap międzynarodowy reprezentację Polski, korzystając z gościny innych krajów (całkowite koszty poza dojazdem zawodników ponosi organizator), a gdy przyszło spłacić dług, pozostawiło finansowanie całego przedsięwzięcia na barkach Komitetu Głównego Olimpiady, przy czym o swojej decyzji powiadomiło 2 miesiące przed zawodami (wniosek o finansowanie złożony był z dwuletnim wyprzedzeniem!). Dodajmy, że koszt goszczenia przez tydzień 140 zawodników z całego świata jest niebagatelny, zwłaszcza dla finansowanej z państwowej kasy uczelni, która nie może dowolnie dysponować środkami dla swoich celów.

Można się tylko domyślać, że chodzi tu o jakieś zakulisowe rozgrywki urzędników (vendetta, czysta złośliwość?) popierających wcześniejszy wariant organizowania olimpiady lingwistycznej w sposób zamknięty i traktowania etapu międzynarodowego jako wycieczki turystycznej dla laureatów Olimpiady Polonistycznej (vide tegoroczna dotacja dla tej olimpiady). Nie potrafimy bowiem znaleźć żadnych racjonalnych argumentów, które tłumaczyłyby taką decyzję ministra. Uniwersytet Wrocławski złożył od niej odwołanie, które jak dotąd pozostaje bez odpowiedzi, choć minęły już kolejne 2 miesiące, podczas których (wygodnie dla MEN) etap międzynarodowy zdążył się szczęśliwie odbyć, co przy braku finansowania graniczy niemal z cudem.

Zgłoszenie

Jak zgłosić szkołę do Olimpiady Lingwistycznej 2009/2010? Czy jest jakiś specjalny formularz?

Zgłoszenie do OL

Formularz zgłoszeniowy do Olimpiady Lingwistycznej jest dostępny na jej stronie domowej (adres powyżej).

Literatura

Czy jest jakaś książka/zbiór zadań, który pomógłby przygotować się do olimpiady lingwistycznej?

Literatura językoznawcza

Jeśli idzie o zbiór zadań, polecamy, chyba jedyny wydany po polsku, "Zbiór zadań z językoznawstwa" pod redakcją W. Gruszczyńskiego. Niestety jego pierwsze wydanie w 1990 r. jest jak na razie ostatnim i bardzo trudno do niego dotrzeć. Na pewno warto jednak przede wszystkim przeanalizować wszystkie zadania z poprzednich edycji. Tutaj podana jest również polecana literatura pomocnicza. Życzymy miłej zabawy / nauki i powodzenia przy rowiązywaniu zadań!

Powrót na górę strony