Matematyczne zaduszki

Dzień 1 listopada to nie jest smutne święto. To dzień wielkiej zadumy i pamięci. To święto potrzebne ludziom żyjącym. Bo pamięć o zmarłych pozwala współistnieć z tymi, których - pozornie - już nie ma. Jeżeli są w nas, to znaczy, że istnieją. Dzięki pamięci żywi i umarli tworzą ludzkość.

Z okazji Dnia Zadusznego zapraszamy do choćby wirtualnych odwiedzin na grobach znanych wrocławskich matematyków. A może odwiedzając na jednym z wrocławskich cmentarzy mogiły swoich bliskich, zapalicie znicz także u któregoś z nich?

Zachęcamy też do zamieszczania w komentarzach wspomnień o tych osobach, a także o nieżyjących, wrocławskich nauczycielach matematyki. Możecie przesłać nam zdjęcia ich mogił, które opublikujemy wraz z tymi wspomnieniami.

Za przesłane fotografie dziękujemy Jarosławowi Grząślewiczowi i Janowi Kraszewskiemu.

Jacob Rosanes (ur. 1842 w Brodach na Ukrainie, zm. 1922) - studiował w Berlinie i we Wrocławiu, tu doktoryzował się u Heinricha Schroetera razem z Moritzem Paschem. Zajmował się geometrią algebraiczną i teorią niezmienników. Był mistrzem szachowym. Po habilitacji we Wrocławiu do końca życia był profesorem matematyki na Uniwersytecie Wrocławskim, a w roku 1903/04 był rektorem uczelni (jedynym w historii, który miał żydowskie pochodzenie). Wśród jego uczniów byli Max Born, Ernst Steinitz, Otto Toeplitz i Richard Courant.

Można by go nazwać "nekropolią ojców wrocławskiej matematyki".

Władysław Ślebodziński (ur. 1884 w Pysznicy, zm. 1972) - absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, doktorant Kazimierza Żorawskiego - jednego z twórców Krakowskiej Szkoły Matematycznej i podwalin współczesnej polskiej matematyki. W czasie wojny więzień niemieckich obozów koncentracyjnych. Specjalista z zakresu geometrii różniczkowej. Jeden z założycieli wydawanego do dziś we Wrocławiu czasopisma "Colloquium Mathematicum". Jego imieniem nazwano audytorium w Instytucie Matematycznym UWr (sala WS).

Hugo Dionizy Steinhaus (ur. 1887 w Jaśle, zm. 1972) - twórca Lwowskiej i Wrocławskiej Szkoły Matematycznej i działu zastosowań matematyki. Getyngeńczyk, doktorant Davida Hilberta. Autor prac z analizy matematycznej, rachunku prawdopodobieństwa i statystyki oraz popularnonaukowego Kalejdoskopu matematycznego. Wybitny humanista, autor Słownika racjonalnego. Jeden z założycieli wydawanego do dziś we Wrocławiu czasopisma "Colloquium Mathematicum". Jego imieniem nazwano największe audytorium w Instytucie Matematycznym UWr (sala HS). Laureat pierwszej w historii nagrody Banacha przyznanej w 1946 roku.

Edward Marczewski (ur. 1907 w Warszawie, zm. 1976) - absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, doktorant Wacława Sierpińskiego. Do 1940 roku nazywał się Szpilrajn. Fałszywe dokumenty, dzięki którym przeżył wojnę, otrzymał od Władysława Bartoszewskiego. Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego. Jeden z założycieli i pierwszy redaktor naczelny wydawanego do dziś we Wrocławiu czasopisma "Colloquium Mathematicum". Twórca wrocławskiej szkoły algebraicznej. Jego imieniem nazwano audytorium w Instytucie Matematycznym UWr (sala EM).

Tadeusz Huskowski (ur. 1924 w Warszawie, zm. 1984) - absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego, doktorant Władysława Ślebodzińskiego na Politechnice Wrocławskiej. Członek Szarych Szeregów, uczestnik Powstania Warszawskiego. Działacz "Solidarności" internowany w stanie wojennym. Ojciec polityka i prezydenta Wrocławia Stanisława Huskowskiego.

Stanisław Hartman (ur. 1914 w Warszawie, zm. 1992) - absolwent matematyki na Uniwersytecie Warszawskim i fizyki na Uniwersytecie Lwowskim. Doktorant Hugona Steinhausa. Więzień Pawiaka. Działacz podziemnej "Solidarności" i współpracownik KOR. Współtwórca Wrocławskiej Szkoły Matematycznej i działu analizy harmonicznej. Jego imieniem nazwano audytorium w Instytucie Matematycznym UWr (sala SH). Laureat nagrody Banacha w 1953 roku.

Kazimierz Urbanik (ur. 1930 w Krzemieńcu, zm. 2005 ) - absolwent matematyki i fizyki na Uniwersytecie Wrocławskim, doktorant Edwarda Marczewskiego. Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego, założyciel i pierwszy redaktor naczelny wydawanego do dziś we Wrocławiu czasopisma "Probability and Mathematical Statistics". Jego imieniem nazwano bibliotekę Wydziału Matematyki i Informatyki UWr. Laureat medalu Banacha w 1996 roku.

Halina Pidek-Łopuszańska (ur. 1925 w Bychawie - lubelskie, zm. 1998) - absolwentka Uniwersytetu Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie, od 1952 roku związana z Politechniką Wrocławską, doktorantka Stanisława Gołąba, specjalistka w zakresie geometrii różniczkowej. Wspaniały wykładowca, prowadziła wykłady telewizyjne z matematyki. Działaczka "Solidarności".

Stanisław Gnot (ur. 1946, zm. 2002) -  absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego, doktorant Witolda Kloneckiego, specjalista z zakresu statystyki matematycznej, kierownik Katedry Matematyki wrocławskiej Akademii Rolniczej.

Ryszard Grząślewicz (ur. 1953 w Łodzi, zm. 2005) - absolwent matematyki na Wydziale PPT Politechniki Wrocławskiej, doktorant Anzelma Iwanika, specjalista z zakresu przestrzeni Banacha i zastosowań matematyki. Współautor (wraz z żoną) popularnych książeczek Wesołe rachunki.

[pole 19, rząd 9, grób 16u]

Nazywany jest często "nekropolią profesorów".

Witold Wolibner (ur. 1902 w Piotrowie - płockie, zm. 1961) - absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie uzyskał stopień doktora (w 1930 roku u Czesława Witoszyńskiego razem ze Stanisławem Wigurą w Instytucie Aerodynamiki). Obrońca Warszawy z 1939 roku. W czasie wojny organizował tajne nauczanie na Kielecczyźnie, a od 1944 roku uczył matematyki w gimnazjum w Staszowie. Od 1947 roku kierownik Katedry Mechaniki Teoretycznej Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego, specjalista w zakresie analizy matematycznej i teorii płynów. Znawca i miłośnik historii. Laureat nagrody Banacha w 1955 roku.

Stefan Zubrzycki (ur. 1927 w Zawichoście, zm. 1968) - absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego, doktorant Hugona Steinhausa i największy po nim wrocławski matematyk aplikacyjny. Kierownik Działu Zastosowań Matematyki w PAN. Ożeniony z matematyczką, ojciec trójki dzieci, z których syn został inżynierem, a obie córki - matematyczkami.

Bronisław Knaster (ur. 1893 w Warszawie, zm. 1980) - absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, doktorant Stefana Mazurkiewicza. Profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Wojnę przetrwał jako karmiciel wszy w Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami profesora Wiegla. Specjalista z zakresu topologii. Słynny z ogromnego poczucia humoru, organizator spotkań matematyków zwanych knasteriami. Jeden z założycieli wydawanego do dziś we Wrocławiu czasopisma "Colloquium Mathematicum". Jego imieniem nazwano audytorium w Instytucie Matematycznym UWr (sala BK).

Łucja Banachowa de domo Braus (ur. zm. 1956) - żona największego polskiego matematycznego geniusza - Stefana Banacha, fundatorka Księgi Szkockiej, której oryginał przywiozła do Wrocławia. Na jej grobie widnieje prosty napis "żona matematyka". Sam Stefan Banach (ur. 1892 w Krakowie, zm. 1945 we Lwowie) w czasie okupacji niemieckiej był karmicielem wszy we lwowskim Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami profesora Weigla. Zmarł tuż przed repatriacją w wyniku choroby nowotworowej w domu znanych lwowskich kupców Riedlów i jest pochowany w ich rodzinnym grobowcu na cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

Grób ten łatwo znaleźć, idąc z głównego ronda lewą aleją główną. Znajduje się po lewej stronie, obok grobu Marii Konopnickiej.

Prosimy o uzupełnienie informacji (przez formularz "komentarze" na dole strony):

Jan Brzuchowski (ur. zm. )

Bolesław Iwaszkiewicz (ur. 1900, zm. 1983) - absolwent Uniwersytetu Warszawskiego. Po wojnie organizował polskie szkolnictwo średnie na Dolnym Śląsku. Prezydent Wrocławia w latach 1957-61. Nauczyciel w III LO. Profesor Politechniki Wrocławskiej, autor podręczników do geometrii elementarnej i algebry, redaktor wydawanego nadal we Wrocławiu czasopisma dla nauczycieli "Matematyka".

Tadeusz Maćkowiak (ur. 1949, zm. 1986) - absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego, doktorant Janusza J. Charatonika, wybitny topolog, autor prac z teorii continuow. Był
prodziekanem Wydziału Mat-Fiz-Chem UWr. Zmarł nagle, podczas pracy w Instytucie.

Jerzy Słupecki (ur. 1904 w Harbinie - Mandżuria, zm. 1987) -  absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, doktorant Jana Łukasiewicza. Żołnierz AK, uczestnik akcji "Żegota" i Powstania Warszawskiego. Od 1947 roku profesor na Uniwersytecie Wrocławskim, kierownik Zakładu Logiki i Metodologii.

Jerzy Battek (ur. 1927 w Zawoi, zm. 1991) - absolwent Liceum dla Dorosłych we Wrocławiu (matura 1947) i matematyki na Uniwersytecie Wrocławskim. Podczas studiów w latach 1949-52 nauczyciel matematyki w liceach w Wołowie i we Wrocławiu. Od 1952 roku asystent w Katedrze Matematyki PWr, doktorant Juliana
Perkala. Od 1961 roku kierownik Zakładu Metod Numerycznych i Graficznych IM PWr. Założyciel i pierwszy dyrektor Centrum Obliczeniowego Politechniki Wrocławskiej.

Anzelm Iwanik (ur. 1946 w Tomaszowie Mazowieckim, zm. 1998) - absolwent elektroniki na Politechnice Wrocławskiej i matematyki na Uniwersytecie Wrocławskim, doktorant Czesława Rylla Nardzewskiego, specjalista w zakresie analizy harmonicznej. Jeden z jego synów również został matematykiem. 

Barbara Sobiś-Rabijewska (ur. 1930 w Kaliszu, zm. 2002) - doktorantka Jerzego Słupeckiego, instruktorka harcerska, długoletnia kierowniczka Zakładu Dydaktyki Matematyki Uniwersytetu Wrocławskiego, wychowawca wielu pokoleń wrocławskich nauczycieli matematyki.

Stanisław Trybuła (ur. 1932 w Rafałówce - Ukraina, zm. 2008) - absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego, doktorant Hugona Steinhausa, specjalista w zakresie statystyki, profesor matematyki na Politechnice Wrocławskiej.

Józef Dudek (ur. 1939 w Zwonowicach - śląskie, zm. 2008) - absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego, doktorant Edwarda Marczewskiego, specjalista w zakresie algebry abstrakcyjnej. Inicjator i gospodarz spotkań polityczno-filozoficznych odbywających się od 1996 roku, zwanych salonem profesora Dudka.

[kwatera 79]

Andrzej Hulanicki (ur. 1933 w Poznaniu, zm. 2008) -  absolwent
Uniwersytetu Wrocławskiego, doktorant Stanisława Hartmana, współtwórca
Wrocławskiej Szkoły Analizy Harmonicznej, członek rzeczywisty PAN.
Wybitny nauczyciel i wychowawca. Wypromował 17 doktorów matematyki.
Wielu swoim uczniom pomagał finansowo m.in. kwaterując ich w swoim domu.

Prosimy o uzupełnienie informacji (przez formularz "komentarze" na dole strony):

Lucjan Szamkołowicz (ur. 1927, zm. 1984) - ukończył II LO w Szczecinie (matura 1947) i studia matematyczne na UWr, doktorant Jerzego Słupeckiego, pracownik IM PWr.

Jan Zamorski (ur. zm. 1961) -  doktorant Witolda Wolibnera, pracował z nim nad klasycznym zagadnieniem analizy - hipotezą Bieberbacha.

Ryszard Komorowski (ur. zm) -

Julian Perkal (ur. 1913 w Łodzi, zm. 1965) - absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, magistrant Karola Borsuka, doktorant Hugona Steinhausa, specjalista z dziedziny zastosowań matematyki. Jesienią 1939 złapany przez Niemców w Warszawie uciekł z konwoju
ciężarówek jadących na miejsce straceń. Przedostał się przez granicę na stronę sowiecką. Od 1947 roku profesor Uniwersytetu Wrocławskiego. Był założycielem Polskiego Towarzystwa Biometrycznego. Zajmował się zastosowaniami matematyki w rolnictwie.

Bronisław Florkiewicz (ur. 1937 w Stanisławowie - Ukraina, zm. 2000) - absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego, doktorant Andrzeja Zięby, specjalista z dziedziny analizy matematycznej i badań operacyjnych, profesor Politechniki Wrocławskiej.

Janusz Jerzy Charatonik (ur. 1934 w Przemyślu, zm. 2004 w Meksyku) - uczestnik I Olimpiady Matematycznej, absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego, doktorant Bronisława Knastera, specjalista w zakresie topologii. Ożeniony z matematyczką, ojciec pięciorga dzieci, z których wszystkie zostały matematykami lub informatykami.

[kwatera 24]

Tadeusz Pytlik (ur. 1944, zm. 2006) - absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego, doktorant Andrzeja Hulanickiego, uczeń Stanisława Hartmana, specjalista z zakresu analizy harmonicznej.

[kwatera 2G]

Leon Witold Nitka (ur. 1933 Ukraina, zm. 2010) - absolwent matematyki na Uniwersytecie Wrocławskim, znany topolog z kręgu Bronisława Knastera, doktorant Edwarda Marczewskiego. Pomysłodawca i opiekun pierwszej uniwersyteckiej klasy matematycznej w III LO we Wrocławiu i kółka matematycznego w tej szkole. Pracował na uczelniach w różnych krajach afrykańskich (m. in. w Gwinei Równikowej, Algierii i Tunezji) oraz na Uniwersytecie Opolskim. Był związany z Olimpiadą Matematyczną, przez wiele lat był Przewodniczącym Dolnośląskiego Komitetu Okręgowego OM.

Zbigniew Romanowicz (ur. 1932 w Stryju, zm. 2010) - po maturze pracował jako nauczyciel matematyki w Gliwicach, studiował matematykę na Uniwersytecie Wrocławskim, doktorant Andrzeja Zięby, zajmował się teorią optymalizacji, analizą kombinatoryczną, teorią gier i teoria sterowania. Od 1958 roku pracował na Politechnice Wrocławskiej i WSP w Opolu, w latach 1984-1990 był dyrektorem Instytutu Matematyki i Informatyki PWr, a w latach 1969-72 prorektorem opolskiej uczelni. Przez wiele lat prowadził olimpijskie kółka matematyczne w XIV LO we Wrocławiu. Był wieloletnim przewodniczącym komitetu okręgowego Olimpiady Matematycznej i komitetu krajowego Mistrzostw w Grach Matematycznych i Logicznych, autorem niezapomnianych zadań, znakomitym popularyzatorem matematyki.

Kazimierz Głazek (ur. 1939 w Warszawie, zm. 2005 w Tunezji) - absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego, doktorant Edwarda Marczewskiego, specjalista z zakresu algebry uniwersalnej. Założyciel czasopisma "Discussiones Mathematicae. General Algebra and Applications". Jeden z najwybitniejszych polskich taterników i alpinistów. W 1975 roku brał udział w I polskiej wyprawie, która zdobyła  8-tysięcznik Broad Peak Middle w Karakorum. Z powodu załamania pogody spośród 5 uczestników wróciło tylko dwóch. 

Stanisław Gładysz (ur. 1920 w Piotrowie - płockie, zm. 2001) - absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, doktorant Edwarda Marczewskiego, specjalista w zakresie procesów stochastycznych. Pierwszy dyrektor Instytutu Matematyki na Politechnice Wrocławskiej.

Adam Rybarski (ur. 1930 w Żywcu, zm. 2001) - absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego, doktorant Stefana Dobrota, profesor Politechniki i Uniwersytetu, specjalista w zakresie równań różniczkowych fizyki matematycznej. Jego prochy złożono na cmentarzu w Żywcu.

Roman Lamch (ur. 1957, zm. 2001) - pracownik Zakładu Dydaktyki Matematyki Uniwersytetu Wrocławskiego, wychowawca wielu wrocławskich nauczycieli, nauczyciel matematyki w XIV i III LO  we Wrocławiu. Zginął tragicznie w wypadku samochodowym. Pochowany na cmentarzu komunalnym w Trzebnicy.

Aleksander Całka (ur. 1954, zm. 2010) - absolwent XII LO i Uniwersytetu Wrocławskiego, topolog, w 1982 roku laureat nagrody PTM dla młodych matematyków, w latach 2000-2005 wykładowca na Politechnice Wrocławskiej. Jego prochy złożono na cmentarzu w Lewinie Kłodzkim.

Edward Piegat (ur, zm. 2011) -  pracownik Politechniki Wrocławskiej, autor zbiorów zadań konkursowych i podręczników akademickich, wieloletni organizator Mistrzostw w Grach Matematycznych i Logicznych. Jego prochy złożono w grobie rodziców na cmentarzu Wólka Węglowa w Warszawie.